Tuesday, June 17, 2008

تاریخچه شهرستان درگز Dargaz History

با درود بی کران

در اولین فرصت که امکان عکس برداری از جاذبه های گردشگری درگز مهیا گردید این کار تکمیل وبلاگ صورت خواهد گرفت. فعلاً دنبال کسی هستم که به انجام این کار کمک کند.

تاریخچه شهرستان درگز

شهر درگز ، شهري با سابقه درخشان تاريخي ، شهري كه قبلاً به نام ابيورد معروف بوده و در تاريخ فكر و تمدن اسلامي به تعدادي از انديشمندان و بزرگان برخورد مي كنيم كه عنوان ابيوردي را با خود داشته اند . شهري كه خاوران نام داشته و از مناطق باستاني پارتهاي قديم در خراسان بوده ،در 3 كيلومتري همين شهر آثار و بقايايي موجود است كه به پنج هزار سال قبل از ميلاد مي رسد ، يعني سابقه شهرنشيني و مدني درشهر درگز به حدو د هفت هزار سال پيش مي رسد ، يعني درگز وارث يك تمدن هفت هزار ساله مي باشد . »

اطلاعات جغرافيايي شهرستان درگز

شهرستان درگز از جمله شهرستانهاي شمال استان خراسان است كه بين29.58 تا37.59طول جغرافيايي و 43.37تا 55.36عرض جغرافيايي واقع شده است .

از شمال به جمهوري تركمنستان و از شرق به شهرستان مشهد ، از جنوب به شهرستانهاي چناران و قوچان و از مغرب به شهرستان قوچان محدود است .

وسعت آن 4194 كيلومتر مربع معادل 4/1 درصد مساحت كل استان است . درگز در فاصله 123 كيلومتري شهر قوچان و 258 كيلومتري شهر مشهد قرار گرفته است . ارتفاع آن از سطح دريا 480 متر مي باشد .

اين شهرستان با جمهوري تركمنستان حدود 25/155 كيلومتر مرز مشترك دارد . شهرستان درگز عمدتاً كوهستاني مي باشد و فقط دشت درگز در ميان رشته كوههاي هزار مسجد پست و هموار است . دو رودخانه دائمي به نامهاي درونگرو حاتم قلعه ( زنگلانلو ) با آبي هر كدام حدود 800 ليتر در ثانيه و دو رودخانه فصلي به نامهاي كال شور صداقت و گرني در آن جريان دارند .

در كتابها و منابع و اسناد تاريخي از درگز با نامهاي داراگرد – نيسايا ( نساء ) آپاوارتاكي ابيورد و نساباورد و نسادرون و ابيورد و خاوران ياد شده است .

درگز از سال 1329 در تقسيمات كشوري شهرستان شده است .

شهرستان درگز داراي چهار بخش ( مركزي ، چاپشلو ، نوخندان و لطف آباد ) شش دهستان ( تكاب ، قره باشلو ، ميانكوه ، ديباج ، درونگر و شهرستانه ) 4 شهر مي باشد .

اطلاعات جمعيتي شهرستان درگز

كل جمعيت شهرستان درگز80311 نفر مي باشد . كه از اين تعداد جمعيت43745 نفر شهري و 36566نفر روستايي مي باشند که 55 درصد راجمعیت شهری و 45 در صد را جمعیت روستایی تشکیل می دهند.

میزان موالید خام این شهرستان 18.4 درصد و میزان مرگ خام آن 6.8 درصد است که میزان رشد طبیعی جمعیت این شهرستان 1.1 درصد است .

میزان تراکم نسبی یا نفر در کیلومترمربع شهرستان 19.15 می باشد.

از کل جمعیت شهرستان 1.6 درصد را جمعیت زیر یک سال و 7.5 درصد را جمعیت بالای 65 سال،تشکیل میدهند.

جغرافياي تاريخي و پيشينه شهرستان درگز

شهر و ناحيه درگز از دوران پيش از اسلام تاكنون داراگرد ، نسيايا ، آپاوارتاكن ، باورد ، ابيورد ، اتك ،نسايا ، نسا ، درون ، خاوران و دريجز ناميده مي شده است .

ناحيه درگز در گذشته يكي از نقاط مهم باستاني پارت و خراسان بود كه به موجب قرارداد ننگين آخال 1261 هـ . ش / 1882 م ، كنارة آباد و تاريخي آن ، از تجن تا نزديكي عشق آباد ، از ايران جدا شده و جزء تركمنستان گرديد .

درباره نامگذاري اين شهرستان ، تا كنون داوري هاي گوناگوني داده شده است . شماري گفته اند چون در اين ناحيه بيشه و درخت گز زيادي وجود داشته ، به « دره گز » سرشناس شده است ، كه اين نامگذاري درست نيست .

داوري درست تر ،‌ از سده 3 پ . م ، يعني زمان اشكانيان است . پس از آن كه اشكانيان عليه سلوكيان برخاستند ، اشك اول ( ارشاك ) در ضمن نبرد كشته شد ، ولي برادرش تيرداد به پيروزي رسيد و شهري به نام داراگرد ،‌ در پارتياي اصلي بنياد گذارد . آپاوارتاكن ، كه بعضي آن را پارتياي اصلي و شماري پارتياي ويژه نوشته اند، به ناحيه شمال پارت گفته مي شود.

پيرنيا بر پايه نوشته هاي تاريخ و جغرافي نگاران پيشين ، پارت اصلي را كوهستان و دشت كردان در خراسان و اتك و به بيان ديگر بين بيابان مشهد و كوير خوارزم دانسته است .

بنابراين نواحي درگز ، بجنورد ،‌ اسفراين ،‌ قوچان ، شيروان و كلات در قلمرو پارت اصلي قرار داشته است . ايزيدورخاراكسي كه در سده 3 پ . م مي زيست ،‌ محل شهر دارا را در شمال پارت تعيين كرده و به آن « آپاوارتانن » گفته اند .

ژوستن ( سده 2 پ . م ) محل اين شهر را در دامنه كوه زاپاتنن و پلين ،‌ دانشمند رومي ( سده 1 پ . م ) در دامنه كوه آپاوارتن دانسته اند . ژوستن ،‌آپاروارتن ، كوه ابيورد كه در گذشته باورت / بااورت و سپس باورد مي گفتند ، دانسته است .

دايرة المعارف اسلامي ،‌ ابيورد را سرزمين نياكان اشكاني و محل شهر دارا را در آن جا تعيين كرده است . بنابراين بايستي شهر « دارا » در دامنه كوههاي درگز قرار داشته باشد .

از آن جا كه به گفته پلوتارك و تائيدهارولد لمب ، نويسنده كتاب قدم به قدم با اسكندر ، دارا ، آخرين پادشاه هخامنشي در اين ناحيه كشته شده است ، اشكانيان نام پايتخت نخستين خود را « داراگرد » نهاده اند . « گرد » در روزگار كهن ،‌ به معناي شهر بوده ، واژگان سياوش گرد ،‌ پيروزگرد ، بروگرد ( بروجرد ) ، بيژن گرد ، خسروگرد و… بيانگر نام سازنده و شهر است و داراگرد يعني شهر دارا نيز روي همين معنا پديد آمده است .

در روزگار ساسانيان تغييرات زيادي در حد و حدود شهرهاي اين منطقه صورت مي گيرد و ابيورد كه شامل منطقه وسيعي بوده و تا دامنه كوههاي درگز گسترده بوده است ، مركزيت پيدا مي كند .

حاكم ابيورد را « بهمنه » مي ناميدند كه به صلح تسليم مسلمانان شد . پس از تسلط اعراب اين سرزمين يكي از پايگاههاي مهم مسلمانان قرار گرفت .

بعضي از محققان اين چنين اظهار نظر كرده اند كه در قلعه داراگرد كه در زمان ساسانيان مركز روحانيون زرتشتي و داراي ضرابخانه بوده است ،‌ در اواخر قرن اول هجري قمري سكه ضرب شده است .

حدود منطقه ابيورد در اين زمان از سرخس تا نسا گسترده بوده است . اين سرزمين كه در انتهاي دشت قراقوم بر سر راه قبايل مختلف مهاجم دشتهاي داخلي آسيا در ابتداي اولين خطه جلگه هاي حاصلخيز خراسان قرار گرفته است ،‌ بنابر موقعيت طبيعي و نظامي از دير باز محل كشمكشها و زد و خوردهاي اقوام مختلف بوده است .

با سقوط سامانيان دفاع ولايات شمالي ايران در برابر حملات چادر نشين ها به سستي گرائيد و هجوم صحرا نشينان آسياي مركزي به خراسان فزوني گرفت . به روزگار سلطان محمود غزنوي تركمانان ( غزان ) به منطقه نسا و ابيورد و درگز هجوم آوردند و در اين شهرها سكني گزيدند و تركي شدن اين نواحي آغاز گرديد .

محققان محلي دوران سلجوقيان و اوايل خوارزمشاهيان را دوره شكوفايي خاوران ( ابيورد را از قرن 4 به بعد خاوران مي گفتند ) ناميده اند ، شيخ محمد شهرستاني ،‌ انوري ابيوردي ، اسعد مهنه يي و … از اين سرزمين برخاستند .

به همت اينان خاوران يكي از مراكز علمي شد .

به روزگار چنگيز ، پسرش « تولي » ابيورد را تصرف كرد و به نهب و تاراج اهالي پرداخت و آن شهر زيبا را كه در آن عالمي از عمارات موج مي زد با خاك يكسان نمود و اكثر مردم را از دم تيغ گذراند .

البته ابيورد در نهضتهاي شيعه كه در اواخر دوران بني اميه در سراسر خراسان صورت گرفته بود سهمي بزرگ داشته است و نيز در قيامهاي عليه حكام عباسي در قرن سوم هجري شركت جستند .

در زمان خلافت هارون 185 ق . شخصي به نام ابوالخسيب بر ضد عباسيان و عامل آنان در خراسان قيام كرد و بر ابيورد تسلط پيدا كرد .

اين شهر با اين همه عظمت و بزرگي پس از هجوم مغولان و بعد از او تيمور ورونق خود را از دست داد و از اواخر قرن هشتم كه شهرها و آباديهاي اين منطقه مورد تجاوز و اشغال ازبكان قرار گرفت دوران قدرت آن شروع گرديد .

در اوايل عصر افشاري ساختن مسجد بزرگي در مولود آباد ( زادگاه نادر ) و برخي ساختمانها در شهر نشاني از گسترش و رونق درگز مي باشد ،‌ ولي ويراني هايي كه ناشي از تهاجمات اقوام همسايه بود ،‌ همراه با عدم توجه حكومت مركزي وخصوصاً جدايي قسمت آباد و تاريخي آن ( با 9 هزار خانوار جمعيت و 24 شهرك و روستا ) كه نام ابيورد را نيز با خود دارد ،‌ توانائي هاي اين شهر را به فراموشي سپرد . اكنون اندك آثار به جا مانده در شهر درگز مربوط به حاشيه باز يكي از دامنه كوههاي هزار مسجد ( درگز فعلي ) مي باشد . در حاليكه آثار تاريخي بي نظيري از دورهاشكانيان و دوران اسلامي در آن سوي مرزها قرارگرفته است .


درگز شهرستاني مرزي واقع در شمال خراسان رضوي مي باشد و براي آشنايي بيشتر با شهرستان درگز ، مسافرتی کوتاه با خانواده به شهرستان درگز را پيشنهاد مي كنيم .

بناهاي تاريخي

بنديان درگز:

يكي از آثار تاريخي شهرستان درگز مي باشد كه در سال 1369 به دنبال خاكبرداري وتسطيح زمينهاي زراعي شناخته شد ومقدمات كاوش منطقه از سال 1373 آغاز شد.اين اثر تاريخي از بناهاي دوره ساساني محسوب مي شود كه در 2كيلومتري شمال غرب شهرستان در كنار رودخانه درونگر واقع شده است وبه سبب آب بندي كه در اين ناحيه قرارداشته به بنديان معروف است .در نخستين فصل كاوش تالاري به ابعاد 8×10 متر خاكبرداري شد .كه به احتمال زياد داراي سقفي چوبي ومسطح بوده وبرفراز ستونها قرار داشته است .جالبترين قسمت تالار تصاويري است كه به صورت گچبري دورتادور اين تالار نقش شده استوكتيبه هايي به خط پهلوي نيز كشف گرديده است .اين نقش ها وتصويرها موضوعات متعددي را بازگو مي كنند از جمله شكار ، جنگ ، صحنه هاي مذهبي وتفويض قدرت كه در همه آنها روح اعتقادي وايراني متجلي است. آتشدان گچي زيبايي در مقابل تالار به آتشكده قرار دارد.

تپه خاخيان:

كه در حدود 7كيلومتري غرب شهر درگز در كنار جاده درگز – نوخندان قرار گرفته سفالهايي مربوط به هزاره اول قبل از ميلاد در آن واقع است .اين تپه داراي 8متر ارتفاع و53 متر طول و37متر عرض مي باشد.

تپه صاحبجان:

كه در قسمت شمال غربي شهر درگز واقع است وساختمان تپه از بناهاي قبل از اشكاني مي باشد كه در دوره ساساني متروك شده است . خشت هايي كه در آن بكار رفته 45×45 سانتي متر مي باشد و13 سانتي متر قطر دارند . اين تپه از سمت شمال با بقعه سيد( قدمگاه) همجوار است . تپه داراي 15متر ارتفاع و51 متر طول طول و37 متر عرض دارد.

تپه غازان بيك:

كه در روستايي به همين نام در كنار جاده به فاصله نيم كيلومتري راه شمسخي خان به درگز قراردارد كه حدود 700 متر از سطح دريا ارتفاع دارد . قبرستان شمسي خان متعلق به اقوامي است كه در تپه غازان سكونت داشتند ومربوط به دوره پارتي وساساني است .دخمه هاي موجود در غازان بيك احتمال اينكه قوم ماد در اين منطقه نيز بوده تقويت مي كند زيرا مادها دخمه نشين بوده اند.

نوروز تپه:

در جنوب شهر درگز در بخش چاپشلو در كنار آبادي ينگه قلعه قرارگرفته اين تپه كه در كناره جنوبي جاده آسفالته درگز به چاپشلو قرار دارد متعلق به قرون 3و4 هجري قمري مي باشد.

تپه يوخار قلعه:

اين تپه در 12 كيلومتري غرب شهر درگز قرارگرفته كه تا اواخر دوره ساساني وحتي در دوره اسلامي آباد ومسكوني بوده است.اين تپه متعلق به هزاره پنجم قبل از ميلاد بوده است. سفال هاي منقوش ما قبل تاريخي آن از هزاره پنجم قبل از ميلاد شروع شده وتا اواخر دوره ساساني واسلامي از تپه استفاده مي شده است. تپه يوخار قلعه داراي قسمت هاي مختلفي است كه در جبهه هاي غربي آن بيشتر آثار سكونتهاي ما قبل تاريخ ودر شرق آن دوره هاي تاريخي ودر بالاي آن آثار دوره اسلامي مشاهده مي شود .اين تپه ها در حاشيه ابادي قره قوينلو واقع شده است.

يارم تپه:

اين تپه شامل آثار اولين سكونت اقوام دوره ما قبل تاريخ وروزگار باستان در دشت است وظاهرا اين اقوام از هزاره پنجم قيل از ميلاد در اين محل ساكن شده ومدارج ترقي را تا اواخر دوره ساساني در اين جلگه پيموده اند . يارم تپه به علت سكونت هاي مداوم شكل مرتب ومنظمي را ندارد.تمدن يارم تپه را مي توان معرف تمدن شمال شرقي ايران كه تاكنون مطالعه گسترده اي درمورد آن نشده است. برخي از نقوش برروي سفال ها منحصر به فرد بوده وداراي خصوصيات ومشخصات محلي مي باشد اين تپه تاريخي در حدود 500 متري غرب بنديان ودر مجاورت رود درونگر قراردارد.

پلكان نادري :

يكي از آثار تاريخي وكارهاي برجسته نادر شاه افشار در اين شهرستان راه مالرو وارابه رو در ارتفاعات صعب العبور ودشوار الله اكبر است كه نشانه عزم واراده نادري مي باشد .اين راه كه به گويش محلي به آن نردبان يولي مي گويند در گردنه جنوبي الله اكبر كنار جاده شوسه ونزديك آبادي كپكان قراردارد .در حدود 55 خم و900 پله است كه براثر تراش سنگها ايجاد شده است .درازي هر پله سه متر وپهناي آن سي سانتي متر وارتفاع آن سيزده سانتي متر است در كمرگاه كنار پلكان سه كتيبه مربوط به اين اثر وجود دارد . فقط در يكي از كتيبه ها ( هو ، محمد زمان) ودر ديگري ( نصرمن ا…) ديده مي شود.

امامزاده محمد ديباج:

از امامزاده هاي اين شهرستان امامزاده محمد ديباج كه در آبادي شيلگان از توابع بخش لطف آباد درگز ودر كنار مرز ايران وتركمنستان مقبره اي به نام امامزاده محمد وجود دارد . محمد فرزند امام جعفر صادق ملقب به ابوجعفر كه در سال 144 ه ق در مدينه چشم به جهان گشود . تبار مادرش خديجه به امام حسين (ع) مي رسد وچون كسي بود كه بنا به درخواست وتاييد مردم حجاز به حكومت نشست .اورا اميرالمومنين ناميدند .وبه سبب زيبايي اندام وچهره به او لقب ديباج دادند .محمد درجرجان درگذشت ومامون براي او نماز خواند اين واقعه در سال 203 ه.ق اتفاق افتاد.

بقعه ابوالمعجن :

ابوالمعجن از مردان نامدار ومتنفذ دوره جاهليت بود كه از ابتدا از در ستيز با اسلام درآمد وبعد با قبيله خود به پيامبر گرويد وجزء صحابه درآمد . شاعري مطبوع الشعر وكريم وصاحب روايت بود ودر شرب خمر افراط مي كرد . به خاطر شراب خواري حد خورد وتبعيد گرديد . ولي گويند تا بدان پايه به اسلام ايمان داشت كه در جنگ قادسيه از تبعيد گاه گريخت وخود را به كارزار رسانيد . اورا دستگير وزنداني كردند.هيچ دور نيست كه ادامه فعاليتهاي ابوالمعجن در درگز صورت گرفته باشد. زيرا قلعه زرين وكوه باورد را محل جنگهاي او برشمرده اند. اگر دامنه زرين كوه در 22 كيلومتري غرب درگز به فاصله 20 كيلو متري در جاده درگز به درونگر پيش برويم در شرق آبادي جلفا به بقعه اي مي رسيم كه مردم آن را ابوالمعجن مي خوانند . اين بقعه عبارتست از يك محوطه بزرگ كه در آن درختي ديده مي شود ودر انتهاي حياط ، ايوان وسپس اطاق بزرگ 10×5 متري مي باشد كه هشت متر آن را برآمدگي به نام قبر ابوالمعجن تشكيل مي دهد. از سال وفات وانتهاي عمر ابوالمعجن اطلاع دقيقي در دست نيست.

قدمگاه:

در قسمت شمال غربي شهر درگز مقابل تپه باستاني صاحبجان بقعه ووآرامگاه سيد ابراهيم فرزند سيدمحمد كه از سادات وصالحان قرارگرفته . در بازديدي كه از محل انجام شده تنها سنگ قبري سيماني ملاحظه گرديده كه برروي آن نوشته شده بود «آرامگاه سيد ابراهيم ولد سيد محمد» وهمچنين تصوير يك شانه برروي سنگ حك گرديده بود .بنا به اعتقادات اهالي منطقه اتاقي گنبدي شكل به مساحت تقريبي 8×6متر مربع وبر كنار جاده درگز به ارتيان قرارگرفته كه امروز متصل به شهر درگز گرديده است.

زيارتگاه سيد قاضي سلطان:

در شمال غربي شهر درگز در دو كيلومتري غرب آبادي ارتيان نزديك آبادي خاخيان بقعه اي ديده مي شود كه در وضع فعلي سرتاسر بنا را تالاري تشكيل مي دهد كه پشت تالار دو اتاق قرار گرفته است . اتاق اول پيش بقعه واتاق دوم خود مزار مي باشد. در غرب وپشت بقعه ساختمان هايي است كه به نظر مي رسد روزي اباد بوده اند سنگ قبر اين مزار به نام مير قاضي سلطان است ومعلوم نيست از كدام طبقه شخصيت هاي خاوران است .مردم اين منطقه ميرقاضي سلطان را از صالحان واولياء خدا مي دانند ومعتقدند كساني كه داراي گلو درد هستند با ريختن ماست بر روي سنگ رليسيدن آن با زبان شفا مي يابند از آن رو به آن قاتقلي امام مي گويند.

بقعه علامه شهرستاني:

در بخش نوخندان يعني حدود 17 كيلومتري شمال غربي شهر درگز وبه فاصله يك كيلو متري غرب ابادي حضرت سلطان بقعه علامه شهرستاني صاحب كتاب الملل والنحل وجود دارد .بناي اين ساختمان كه 58 متر طول و37 متر عرض دارد ومتعلق به دوره تيموري مي باشد.

امامزاده سيد يوسف:

حدود 10 كيلومتري جنوب غربي درگز در حاشيه شمال غربي آبادي سادات زيارتگاهي وجود دارد كه به امامزاده سيد يوسف مشهور است . اين زيارتگاه مورد اقبال اهالي قرارگرفته وسيد يوسف را از صالحان واولياي خدا مي دانند كه در اكثر موارد حاجاتشان را برآورده مي كند . بناي اين ساختمان متعلق به قرن 13و14 هجري مي باشد.

زيارتگاه علي بلاغ:

در آبادي جان عزيز وسط كوه علي بلاغ چشمه اي جاري است كه به آن چشمه علي چشمه علي بلاغ مي گويند . از جاده قوچان به درگز ابتداي منطقه درونگر يعني 80 كيلومتري غرب درگز جاده فرعي شوسه اي به سمت زيارتگاه علي بلاغ جاري مي شود . مردم منطقه معتقد هستند كه در يكي از جنگها گذر امام علي (ع) به اين منطقه افتاده وآب چشمه را متبرك ساخته است . اما اين مطلب نمي تواند واقعيت باشد.

آرامگاه صيد علي خان درگزي:

صيد علي خان درگزي از شعراي معروف متاخر واستاداديب نيشابوري وملك الشعراي بهار مي باشد كه از بنيان گزاران مكتب ادبي واجتماعي وسياسي معروف واصحاب سراچه بود . آرامگاه رو به ويراني شاعر واستاد گرانمايه كه به سبك ابنيه دوره قاجار ساخته شده در گورستان قديمي شهر مي باشد.

غار قزلق:

از نمونه غارهاي اين منطقه غاز قزلق يا غار ديو است كه در 22 كيلومتري جنوب شرقي درگز بعد از روستاي قزلق در نيمه راه ارتفاعات شازي وكاني گاز قرار داردواز محل هاي اعتقادي وديدني درگز است كه داراي 3 درب ورودي در كف دره ونيمه هاي بلند مي باشد . طول غار حدود يكصد كيلومتر داراي دو دالان مي باشد. نوع غار از غارهاي آهكي است كه احتمالا در دوران عصر حجر مورد استفاده انساني بوده است.

غار شادمينه(شادمهنه):

واقع در 16 كيلومتري غرب درگز در 300 متري علامه شهرستاني كه بقاياي دژ نظامي مربوط به قرن پنجم ودوره سلجوقي مي باشد.

موزه حيات وحش:

اين موزه درچهل كيلو متري جنوب غربي شهرسان درگز درپارك ملي تندوره(چهلمير)قراردارد

مساجدتاريخي شهر درگز عبارتند از:

مسجد جامع - مسجد يزديها – مسجد تركها.

سوغات:

از مهمترين سوغات مرزي شهرستان درگز مي توان به برنج لائين ودرونگر اشاره كرد كه به لحاظ كيفيت وعطر بالا در نوع خود كم نظير مي باشد.

همچنين كشمش وگردو درگز نيز از مرغوبيت خاصي برخوردار است .از ديگر سوغاتي هاي درگز جارو – سيب درختي (لبناني وعباسي) وگلابي مي باشند.

گردشگاهها ومراكز تفريحي :

پارك شادي:كه قديمي ترين پارك شهرستان مي باشد.

پارك ملت :در فاصله يك كيلومتري شهر درگز در مسير جاده درگز – چاپشلو واقع است.

پارك جنگلي چهل مير:كه معروفترين دره منطقه است ودر قسمت شرقي پارك تندوره واقع است.

دره امام قنبر:كه در 20 كيلو متري جنوب شهر درگز قراردارد.

دره چرلاغ:كه در 34 كيلومتري جنوب غربي شهر درگز قرار گرفته است.

دره درونگرودر بادام:كه در مسير جاده درگز به قوچان ودر امتداد رودخانه درونگر قرار دارد .

دره شمسي خان:كه در قسمت جنوب شرقي شهر درگز در فاصله 50 كيلومتري دره درگز واقع شده است.

دره قزلق:اين دره وقوزغان دره در مرز ايران وتركمنستان حدود 45 كيلومتري شرق درگز واقع است.

آبگرم:منطقه آبگرم واردوگاه اميدهاي انقلاب اسلامي در 15 كيلومتري جنوب شهر درگز ودر مسير جاده درگز به چاپشلو واقع است.

قرخ قيز(چهل دختر):در 5 كيلومتري جنوب شهر درگز قرار گرفته كه كوهي منفرد وكم ارتفاع است. اين كوه رسوبي ومربوط به دوران دوم و اواخر دوران سوم زمين شناسي است. نام قرخ قيز يادگاري از نياكان اوليه است كه از حدود پنج هزار سال پيش در اين سرزمين مي زيستند.

پارك ملي تندوره:كه در منتهي اليه شمال شرقي كشور ودر حدود شمالي استان خراسان در شهرستان درگز واقع است كه با سيمايي كوهستاني وصخره اي با دره هاي عميق وتپه ماهورهاي بلند ومرتفع با شيب هاي متغير در جهات مختلف جغرافيايي مي باشد . وتندوره نام چشمه اي است كه در اين پارك جنگلي جاري مي باشدبه همين دليل اين پارك را تندوره مي نامند . تندوره به زبان كردي به معني تنور مي باشد واز آنجايي كه اين چشمه از حوض هايي شبيه به تنور خارج مي گردد بر آن نام تندوره نهاده اند.

غار قزلق:از نمونه غارهاي اين منطقه غاز قزلق يا غار ديو است كه در 22 كيلومتري جنوب شرقي درگز بعد از روستاي قزلق در نيمه راه ارتفاعات شازي وكاني گاز قرار داردواز محل هاي اعتقادي وديدني درگز است كه داراي 3 درب ورودي در كف دره ونيمه هاي بلند مي باشد . طول غار حدود يكصد كيلومتر داراي دو دالان مي باشد. نوع غار از غارهاي آهكي است كه احتمالا در دوران عصر حجر مورد استفاده انساني بوده است.

غار شادمينه(شادمهنه):واقع در 16 كيلومتري غرب درگز در 300 متري علامه شهرستاني كه بقاياي دژ نظامي مربوط به قرن پنجم ودوره سلجوقي مي باشد.


.